overpeinzing 04

De Hertogswetering loopt vanaf Grave naar ’s-Hertogenbosch. Als een van de overlaten bij Grave open werd gezet, stroomde het water via de wetering als de Beersche Maas naar ’s-Hertogenbosch. De stroom kon 1000 meter breed zijn en men moest met een bootje bijvoorbeeld naar school overgezet worden. Zo had je, zonder dat het aan een ‘echte’ rivier gelegen was, in de Reek cafe “het Wachthuis” vanwaar je met de boot overgezet kon worden. Tot in crisisjaren rond 1930 was de Beersche Maas dus een onbewoonde grasvlakte van 20.000 ha. De overstroming van 1925 in het Land van Maas en Waal was de directe aanleiding om de dijken van de Maas te verbeteren en de Beersche Maas overbodig te maken.

Vanwege de grote werkloosheid werd besloten dit werk ‘dienstbaar’ te maken aan de werkverschaffing. Op de Werkverschaffing Werken waren rond 1850 arbeiders aanwezig, door de Inspectie voor de Werkverschaffing daartoe aangewezen. De meeste arbeiders kwamen uit de omliggende 40 gemeenten. Eens per 14 dagen mochten ze, op kosten van de staat, een weekend naar hun “familiekring”. Ze verzetten samen in een jaar gemiddeld 45 tot 50.000 m3 grond. De werkzaamheden die ze deden, werden in 1938 als een verbetering gezien:

1. Het ophogen en egaliseren van terreinen, die drassig zijn of kunnen worden

2. Het afdekken en tot cultuurland maken van oude rivierarmen en wielen

3. Het verzwaren van dijken

4. Het afgraven van uiterwaarden voor meer opslag van water in het winterbed

Voor de boeren in het gebied van de Beersche Overlaat was het een hele opluchting dat de overlaat gesloten werd, dit is te zien op een tekst op het monument van de drie dijkwerkers in Beers.

“Geen betere bate dan de kost.”

Die ons van overlast verlost.

En van de Beerse Overlaat

Niet dan ’t gedenken overlaat”

Eeuwenlang konden en vaak ook mochten er geen permanente bebouwingen staan in de [tijdelijke] Beersche Maas om de doorstroming niet te hinderen. Het was, als de oogst niet mislukte door overstromingen, heel goed hooiland, maar voor de rest gaf het veel overlast zonder enige andere mogelijkheid. Tegenwoordig zou men voor diversiteit e.d. heel groot belang hechten aan dergelijke ‘natte parels’ in het landschap.