overpeinzing 15

Langs de Dommel richting Den Bosch lopend, zie je het oude silhouet van de stad. Dat had best om minstens twee redenen anders kunnen zijn. Omstreeks 1940 had de gemeente Den Bosch plannen om het Bossche Broek te gaan gebruiken voor woningbouw.

De natte veen- en kleigronden, die in het verleden vooral van belang waren voor de beveiliging van de stad, mochten een andere bestemming krijgen. Door de vele tegenspraak van de gemeente Vught heeft het gemeentebestuur besloten om dit plan te laten varen. Hierdoor is een bijzonder natuurgebied behouden gebleven dat met zijn zg. blauwgraslanden ook een geliefd wandel- en recreatiegebied voor de Bosschenaren is.

Aan de andere kant van het Bossche Broek torent het provinciehuis hoog boven de verre omgeving uit. Volgens de eerste plannen zou dit nieuwe provinciehuis [griffie] letterlijk torenhoog boven de St.Jan uitgestoken hebben. Aan de Waterstraat zou een nieuwe griffie komen in plaats van de oude gebouwen die er tussen de toenmalige krottenwijken stonden.

In 1949 was men zover om een opdracht voor grondverwerving te geven voor gronden “welke door hun ligging te zijner tijd van belang zouden zijn voor de uitbreiding van de provinciale bureaus en diensten”. De niet- katholieke Hugh Maaskant werd uiteindelijk als architect gekozen. De bouwer van o.a. de Euromast in Rotterdam heeft veel ontwerpen moeten maken o.a. omdat ook de locatie vaak veranderd werd.

Er ging dus ook veel tijd overheen voordat er uiteindelijk bij de kruising van de Gestelse Pettelaarseweg  naast de rijks rondweg Nijmegen-Tilburg gebouwd kon worden.

In 1971 werd het provinciehuis door koningin Juliana officieel geopend. De tijden waren ondertussen veranderd. ‘Een rariteit’ van ‘een banale geest’ was nog een milde uitspraak over het nieuwe provinciehuis. Moest ten tijde van de opdracht het gebouw vooral functioneel zijn en de belangrijkheid van bestuur en provincie uitstralen, eind jaren zestig  dacht men daar heel anders over. Men vond dat overheidsgebouwen een meer menselijke en bewoonbare wereld moesten uitstralen. Dit zou de democratie ten goede komen door warmer in de contacten over te komen.

Alleen voor de, ook monumentale, kunstcollectie betaalde men 1 miljoen gulden. Ook dat viel niet in de smaak bij de Brabanders. In zijn toespraak bij de opening van het gebouw zei hij er dit over: ‘Bouwen is een daad voor de toekomst met de gegevens van het verleden. Bijna alle mensen die in dit gebouw komen te werken of het zullen bezoeken moeten nog geboren worden. De Statenzaal van het oude provinciehuis is oorspronkelijk een kapel van een klooster geweest en is in ± 1600 gebouwd. Dit complex is langzamerhand uitgebreid en heeft drie bezettingen meegemaakt: Alva, Napoleon en Hitler. Welke maatschappelijke veranderingen zal dit provinciehuis meemaken? Het is niet erg zinvol een uitgesproken tijdgebonden gebouw te ontwerpen, daarvoor moet het te veel ‘ kunnen trotseren’.